ماموگرافی چیست؟ ماموگرافی نوعی تصویربرداری با اشعه ایکس کم دوز از پستان است که برای غربالگری سرطان پستان و بررسی علائمی مانند توده، تغییر شکل، ترشح غیرطبیعی یا تغییرات پوستی انجام می شود. ماموگرافی می تواند بعضی تغییرات را پیش از آنکه توسط فرد یا پزشک قابل لمس باشند نشان دهد، اما نتیجه آن باید همراه با شرح حال، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی، MRI یا نمونه برداری تفسیر شود.
در این راهنمای جامع، با انواع ماموگرافی، تفاوت ماموگرافی غربالگری و تشخیصی، ماموگرافی دیجیتال و توموسنتز، سن شروع، آمادگی قبل از مراجعه، درد، بارداری و شیردهی، تراکم پستان، BI-RADS، نتیجه گزارش و تفاوت ماموگرافی با سونوگرافی و MRI آشنا می شوید.
خلاصه پاسخ
ماموگرافی برای غربالگری و بررسی تغییرات پستان استفاده می شود. غربالگری برای افراد بدون علامت است و ماموگرافی تشخیصی برای بررسی توده یا یافته مشکوک انجام می شود. ناشتایی معمولا لازم نیست، اما در روز مراجعه نباید از دئودورانت، پودر یا لوسیون روی پستان و زیر بغل استفاده کنید. سن و فاصله انجام ماموگرافی به خطر فردی و نظر پزشک بستگی دارد.
خدمات ماموگرافی در مرکز تصویربرداری پارسه 👉
ماموگرافی چیست؟
ماموگرافی تصویربرداری اختصاصی پستان با اشعه ایکس کم دوز است. دستگاه ماموگرافی از صفحات فشاری و گیرنده تصویری تشکیل می شود. در زمان تصویربرداری، پستان برای چند ثانیه بین صفحات قرار می گیرد تا بافت در ضخامت مناسب ثبت شود. این فشرده سازی به ثابت ماندن پستان، کاهش همپوشانی بافت ها و تهیه تصویر واضح کمک می کند.
ماموگرافی برای همه افراد یک کاربرد ندارد. در فرد بدون علامت، هدف معمولا غربالگری است؛ در فردی که توده، ترشح یا تغییر جدید دارد، تصویربرداری با هدف تشخیص انجام می شود. نوع نماها، تعداد تصاویر و نیاز به بررسی تکمیلی بر اساس سوال بالینی و یافته های اولیه تعیین می شود.
ماموگرافی چه چیزی را نشان می دهد؟
ماموگرافی می تواند توده ها، تغییرات معماری بافت، نامتقارنی جدید، ضخیم شدن پوست و رسوبات ریز کلسیمی را نشان دهد. رسوبات کلسیمی همیشه به معنی سرطان نیستند؛ شکل، اندازه، الگو و پراکندگی آنها در کنار سایر یافته ها اهمیت دارد.
- توده یا ناحیه متراکم در بافت پستان
- رسوبات کلسیمی یا میکروکلسیفیکیشن
- تغییر معماری طبیعی پستان
- عدم تقارن جدید بین دو پستان
- تغییرات مرتبط با پیگیری سرطان یا جراحی قبلی
ماموگرافی به تنهایی نمی تواند با قطعیت خوش خیم یا بدخیم بودن همه یافته ها را مشخص کند. در صورت وجود یافته مشکوک، پزشک ممکن است نماهای تکمیلی، سونوگرافی، MRI یا نمونه برداری را پیشنهاد کند.
انواع ماموگرافی
ماموگرافی دیجیتال
در ماموگرافی دیجیتال، تصویر به شکل الکترونیکی ثبت می شود و رادیولوژیست می تواند روشنایی، کنتراست و بخش های مختلف تصویر را بررسی کند. ذخیره دیجیتال امکان مقایسه با تصاویر قبلی و ارسال امن گزارش را آسان تر می کند. دیجیتال بودن دستگاه به معنی صفر بودن اشعه یا بی نیاز شدن از تفسیر پزشک نیست.
ماموگرافی سه بعدی یا توموسنتز
توموسنتز پستان یا ماموگرافی سه بعدی با تهیه تصاویر از زوایای مختلف، بازسازی لایه ای از بافت پستان ایجاد می کند. این روش می تواند همپوشانی بافت ها را در بعضی بیماران کمتر کند و برای ارزیابی برخی پستان های متراکم یا یافته های مشکوک مفید باشد. تصمیم برای استفاده از آن به دستگاه موجود، درخواست پزشک و پروتکل مرکز بستگی دارد.
ماموگرافی با بزرگ نمایی یا نماهای تکمیلی
اگر در ماموگرافی اولیه ناحیه ای نیازمند بررسی دقیق تر باشد، رادیولوژیست ممکن است نماهای خاص، بزرگ نمایی یا فشرده سازی موضعی درخواست کند. این درخواست به معنی تشخیص قطعی سرطان نیست و برای مشخص شدن شکل واقعی یک یافته انجام می شود.
ماموگرافی غربالگری و تشخیصی چه تفاوتی دارند؟
ماموگرافی غربالگری برای افرادی انجام می شود که علامت یا یافته شناخته شده ای ندارند. هدف آن پیدا کردن تغییرات پستان در مراحل ابتدایی است. ماموگرافی تشخیصی زمانی درخواست می شود که بیمار علامت دارد یا در تصویر قبلی یافته ای مشاهده شده است. در ماموگرافی تشخیصی ممکن است تصاویر بیشتری از یک ناحیه گرفته شود.
| ویژگی | غربالگری | تشخیصی |
|---|---|---|
| افراد مناسب | افراد بدون علامت | افراد دارای علامت یا یافته مشکوک |
| هدف | تشخیص زودهنگام | بررسی دقیق یک مشکل مشخص |
| نماها | معمولا نماهای استاندارد | ممکن است نماهای تکمیلی لازم شود |
ماموگرافی از چه سنی انجام می شود؟
سن شروع و فاصله انجام ماموگرافی به سطح خطر فرد، سابقه خانوادگی، سابقه شخصی سرطان، تراکم پستان و راهنمای مورد استفاده پزشک بستگی دارد. برخی راهنماهای رادیولوژی، گفت و گو درباره شروع غربالگری سالانه از ۴۰ سالگی را برای افراد با خطر متوسط پیشنهاد می کنند. راهنماهای دیگر ممکن است درباره فاصله زمانی یا سن شروع توصیه متفاوتی داشته باشند.
افرادی که مادر، خواهر یا دختر آنها سابقه سرطان پستان یا تخمدان دارد، جهش ژنتیکی مانند BRCA دارند، قبلا پرتودرمانی قفسه سینه داشته اند یا خودشان سابقه سرطان پستان دارند، ممکن است به ارزیابی خطر و برنامه غربالگری متفاوت نیاز داشته باشند. برای این افراد، پزشک ممکن است MRI یا روش دیگری را به ماموگرافی اضافه کند.
در زنان جوان با توده یا علامت، نوع تصویربرداری بر اساس سن و شرایط بالینی انتخاب می شود و ممکن است سونوگرافی نقش مهمی داشته باشد. بنابراین سن به تنهایی تعیین کننده روش نیست.
آمادگی قبل از ماموگرافی
- برای ماموگرافی معمولی معمولا ناشتایی لازم نیست و می توانید غذای روزانه خود را مصرف کنید.
- در روز مراجعه روی پستان و زیر بغل دئودورانت، پودر، اسپری، کرم یا لوسیون نزنید.
- لباس دو تکه بپوشید تا دسترسی به ناحیه تصویربرداری آسان باشد.
- تصاویر و گزارش های قبلی، نسخه و مدارک پزشکی را همراه داشته باشید.
- بارداری، احتمال بارداری، شیردهی، پروتز، جراحی قبلی و مصرف هورمون را به تکنسین اطلاع دهید.
- اگر در دوره ای از چرخه قاعدگی سینه هایتان حساس تر است، زمان نوبت را با مرکز هماهنگ کنید.
آیا قبل از ماموگرافی می توان قهوه یا غذا خورد؟
برای ماموگرافی معمولی ناشتایی لازم نیست. غذا یا قهوه معمولا مانع انجام تصویربرداری نیست؛ با این حال اگر کافئین باعث حساسیت یا اضطراب شما می شود، مصرف آن را کاهش دهید. این توصیه با پروتکل های بعضی روش های دیگر تصویربرداری تفاوت دارد.
ماموگرافی در دوران پریود
ماموگرافی از نظر فنی در دوران پریود قابل انجام است، اما بعضی افراد در روزهای نزدیک به قاعدگی حساسیت و درد بیشتری دارند. اگر غربالگری روتین دارید و انتخاب زمان برایتان ممکن است، می توانید روزهایی را انتخاب کنید که حساسیت کمتری دارید. اگر توده، ترشح یا علامت جدید دارید، تصویربرداری را به دلیل چرخه قاعدگی به تعویق نیندازید و با پزشک هماهنگ کنید.
ماموگرافی چگونه انجام می شود؟
- پس از پذیرش، تکنسین درباره سابقه جراحی، پروتز، شیردهی، بارداری احتمالی و تصاویر قبلی سوال می کند.
- لباس مخصوص یا پوشش مناسب در اختیار شما قرار می گیرد.
- تکنسین شما را در موقعیت مناسب کنار دستگاه قرار می دهد.
- هر پستان برای چند ثانیه بین صفحات دستگاه فشرده می شود.
- در طول گرفتن تصویر باید ثابت بمانید و ممکن است برای مدت کوتاه نفس خود را نگه دارید.
- معمولا از هر پستان دو نمای استاندارد گرفته می شود و در صورت نیاز نماهای تکمیلی انجام می شود.
کل زمان حضور در مرکز به پذیرش، آماده شدن، گرفتن تصاویر و بررسی مدارک بستگی دارد. خود تصویربرداری معمولا کوتاه است، اما مدت دقیق برای همه مراکز و بیماران یکسان نیست.
آیا ماموگرافی درد دارد؟
فشرده شدن پستان ممکن است برای چند ثانیه احساس فشار یا ناراحتی ایجاد کند. شدت ناراحتی به حساسیت فرد، اندازه و تراکم پستان، تکنیک تصویربرداری و زمان چرخه قاعدگی بستگی دارد. در صورت درد شدید، به تکنسین اطلاع دهید تا وضعیت شما بررسی شود.
برای کاهش ناراحتی می توانید زمان مراجعه را با روزهایی هماهنگ کنید که حساسیت سینه کمتر است، پیش از شروع درباره درد خود توضیح دهید و هنگام تصویربرداری شانه ها و عضلات قفسه سینه را تا حد امکان آرام نگه دارید. مقاله آیا ماموگرافی درد دارد؟ نیز اطلاعات تکمیلی ارائه می دهد.
آیا ماموگرافی خطرناک است؟
ماموگرافی با مقدار کمی اشعه یونیزان انجام می شود. مقدار اشعه تحت کنترل دستگاه و پروتکل تصویربرداری است و پزشک زمانی آن را درخواست می کند که فایده تشخیص یا غربالگری از خطر احتمالی بیشتر باشد. با وجود این، ماموگرافی نباید بدون دلیل و به شکل نامنظم تکرار شود و سابقه تصاویر قبلی باید در اختیار مرکز قرار گیرد.
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از تصویربرداری اطلاع دهید. در صورت نیاز پزشکی، پزشک درباره روش مناسب و اقدامات محافظتی تصمیم می گیرد. برای افراد دارای پروتز، ماموگرافی معمولا با تکنیک های اختصاصی انجام می شود؛ وجود پروتز را از قبل اعلام کنید.
تراکم پستان چیست؟
تراکم پستان به نسبت بافت غددی و فیبری به بافت چربی گفته می شود. پستان متراکم یک بیماری نیست، اما ممکن است دیدن بعضی سرطان ها را در ماموگرافی دشوارتر کند. همچنین تراکم بالا می تواند با افزایش نسبی خطر سرطان همراه باشد. تراکم پستان معمولا در گزارش ماموگرافی ذکر می شود.
در صورت وجود پستان متراکم، همه افراد به صورت خودکار به MRI یا سونوگرافی نیاز ندارند. پزشک بر اساس سن، سابقه خانوادگی، سطح خطر، نتیجه ماموگرافی و امکانات تشخیصی درباره بررسی تکمیلی تصمیم می گیرد.
BI-RADS در گزارش ماموگرافی چیست؟
BI-RADS مخفف Breast Imaging Reporting and Data System است؛ یک سیستم استاندارد برای گزارش و دسته بندی یافته های تصویربرداری پستان. این دسته بندی به رادیولوژیست کمک می کند که نتیجه را منظم گزارش کند و به پزشک معالج نشان دهد آیا پیگیری معمول، تصویربرداری تکمیلی یا نمونه برداری لازم است.
| دسته | معنای کلی | اقدام معمول |
|---|---|---|
| ۰ | نیاز به اطلاعات یا تصویر تکمیلی | تکمیل بررسی |
| ۱ | طبیعی | پیگیری معمول |
| ۲ | یافته خوش خیم | پیگیری معمول |
| ۳ | احتمالا خوش خیم | پیگیری کوتاه مدت طبق نظر پزشک |
| ۴ و ۵ | یافته مشکوک یا بسیار مشکوک | بررسی تکمیلی یا نمونه برداری طبق نظر پزشک |
| ۶ | سرطان شناخته شده | پیگیری روند درمان |
جدول بالا توضیح عمومی است و جایگزین متن کامل گزارش یا نظر پزشک نیست. یک عدد BI-RADS به تنهایی تشخیص سرطان نیست. اگر گزارش شما نیاز به بررسی تکمیلی دارد، به معنی قطعی بودن سرطان نیست؛ هدف این است که یافته با دقت بیشتری ارزیابی شود.
نتیجه ماموگرافی چه زمانی آماده می شود؟
زمان آماده شدن گزارش به حجم کار مرکز، نیاز به مقایسه با تصاویر قبلی، نوع بررسی و نظر رادیولوژیست بستگی دارد. هنگام دریافت نوبت، درباره زمان تقریبی گزارش، روش دریافت تصاویر و نحوه دریافت نتیجه از مرکز سوال کنید.
گزارش را فقط بر اساس یک کلمه یا عدد تفسیر نکنید. اگر در گزارش توصیه به بررسی تکمیلی شده است، نتیجه را به پزشک معالج نشان دهید تا با علائم، معاینه و سابقه شما کنار هم قرار گیرد.
ماموگرافی یا سونوگرافی پستان؟
ماموگرافی و سونوگرافی پستان جایگزین کامل یکدیگر نیستند. ماموگرافی برای غربالگری و مشاهده بعضی رسوبات کلسیمی اهمیت دارد. سونوگرافی می تواند برای بررسی یک توده، تشخیص کیست از توده جامد و ارزیابی پستان در بعضی زنان جوان یا باردار کاربرد داشته باشد. انتخاب روش بر اساس سن، علامت، تراکم پستان و نظر پزشک انجام می شود.
ماموگرافی یا MRI پستان؟
MRI پستان از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می کند و در بسیاری از موارد با ماده حاجب انجام می شود. MRI برای غربالگری زنان پرخطر، بررسی گسترش بیماری، ارزیابی یافته های دشوار و بررسی ایمپلنت کاربرد دارد. MRI جایگزین عمومی ماموگرافی نیست و معمولا به شکل تکمیلی و بر اساس خطر فردی درخواست می شود.
برای مقایسه دقیق تر، مقاله تفاوت ماموگرافی و MRI پستان را مطالعه کنید.
هزینه ماموگرافی به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه ماموگرافی به نوع خدمت، یک طرفه یا دو طرفه بودن، غربالگری یا تشخیصی بودن، نماهای تکمیلی، توموسنتز، بیمه و تعرفه روز بستگی دارد. به دلیل تغییر تعرفه ها، اعلام مبلغ ثابت بدون استعلام از مرکز قابل اتکا نیست. برای اطلاع از قیمت روز، مدارک لازم و پوشش بیمه، با مرکز تصویربرداری پارسه تماس بگیرید.
چک لیست مراجعه برای ماموگرافی
- نسخه یا درخواست پزشک را همراه داشته باشید.
- گزارش و تصاویر قبلی را در صورت وجود بیاورید.
- روز مراجعه دئودورانت، پودر و لوسیون روی پستان و زیر بغل استفاده نکنید.
- لباس دو تکه و راحت بپوشید.
- بارداری، شیردهی، پروتز و جراحی قبلی را اطلاع دهید.
- در صورت وجود توده، ترشح یا تغییر جدید، زمان شروع علامت را به تکنسین و پزشک بگویید.
اگر به ماموگرافی نیاز دارید
برای هماهنگی نوع ماموگرافی، مدارک لازم، هزینه روز و دریافت نوبت با مرکز تصویربرداری پارسه تماس بگیرید.
سوالات متداول ماموگرافی
ماموگرافی هر چند وقت یک بار انجام می شود؟
فاصله ماموگرافی به سن، سطح خطر، سابقه فردی و راهنمای مورد استفاده پزشک بستگی دارد. افراد پرخطر ممکن است برنامه متفاوتی داشته باشند.
آیا ماموگرافی در دوران شیردهی انجام می شود؟
در صورت نیاز پزشکی ممکن است انجام شود، اما شیردهی و شرایط فرد باید به پزشک و مرکز اعلام شود تا روش مناسب انتخاب شود.
آیا ماموگرافی برای زنان جوان مناسب است؟
اگر علامت، توده یا خطر خانوادگی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است ماموگرافی یا روش دیگری را درخواست کند. سن به تنهایی تعیین کننده نیست.
آیا هر توده در ماموگرافی به معنی سرطان است؟
خیر. بسیاری از توده ها و یافته های پستان خوش خیم هستند، اما برای تشخیص دقیق باید گزارش، تصویر، معاینه و گاهی بررسی تکمیلی ارزیابی شود.
ماموگرافی چند دقیقه طول می کشد؟
خود تصویربرداری معمولا کوتاه است، اما زمان پذیرش، آماده شدن، گرفتن نماها و بررسی مدارک می تواند متفاوت باشد.
بازبینی تخصصی: نام و تخصص پزشک رادیولوژیست بازبین و تاریخ بازبینی در این بخش درج شود. این مقاله جایگزین معاینه یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.
