آماده سازی قبل از MRI برای بیشتر بیماران ساده است: غذا و داروی روزانه خود را طبق معمول مصرف می کنید، وسایل فلزی را کنار می گذارید و درباره هر وسیله کاشتنی، بارداری احتمالی یا ترس از فضای بسته به مرکز اطلاع می دهید. چیزی که آمادگی را تغییر می دهد نوع MRI است: تصویربرداری از شکم و لگن، MRI با تزریق ماده حاجب و MRI با آرام بخش یا بیهوشی دستورالعمل جداگانه دارند.
دستورالعملی که هنگام نوبت دهی از مرکز تصویربرداری دریافت می کنید، بر هر توصیه عمومی، از جمله این راهنما، مقدم است. در ادامه توضیح داده ایم کدام MRI ها ناشتایی می خواهند، چه چیزی را باید پیش از روز MRI به مرکز گفت و روز تصویربرداری چه چیزهایی همراه داشته باشید.
خلاصه پاسخ:
برای MRI مغز، ستون فقرات و مفاصل معمولا ناشتایی لازم نیست. MRI شکم، لگن، پروستات، روده و برخی MRI های قلب معمولا چند ساعت ناشتایی می خواهند و MRI با آرام بخش یا بیهوشی همیشه ناشتایی دارد. داروها را بدون دستور پزشک قطع نکنید، همه وسایل فلزی را کنار بگذارید و ضربان ساز، ایمپلنت، ترکش، بارداری و ترس از فضای بسته را هنگام نوبت گیری اطلاع دهید.
هماهنگی نوبت و دریافت دستورالعمل MRI 👈
چک لیست سریع قبل از MRI
اگر فرصت خواندن کل صفحه را ندارید، این جدول مهم ترین کارها را خلاصه کرده است. جزئیات هر ردیف در بخش های بعدی آمده است.

| کار | چه باید کرد | چرا مهم است |
|---|---|---|
| ناشتایی | فقط اگر مرکز یا پزشک گفته باشد ناشتا بمانید؛ برای MRI مغز، ستون فقرات و مفاصل معمولا لازم نیست | ناشتایی بیشتر برای MRI شکم و لگن، برخی MRI های با تزریق و هر MRI با آرام بخش یا بیهوشی خواسته می شود |
| داروها | داروهای روزانه را بدون هماهنگی با پزشک قطع یا جابه جا نکنید | قطع خودسرانه برخی داروها خطرناک تر از اثر آن ها بر MRI است |
| فلزات | زیورآلات، ساعت، سنجاق سر، کمربند، کارت بانکی و موبایل را بیرون از اتاق بگذارید | میدان مغناطیسی اجسام فلزی را جذب می کند و می تواند تصویر را مخدوش کند |
| وسایل کاشتنی | ضربان ساز، کاشت حلزون، پمپ دارویی، کلیپس آنوریسم، پلاتین و ترکش را هنگام نوبت گیری اطلاع دهید | ایمنی برخی وسایل به مدل دقیق و شرایط دستگاه بستگی دارد و باید پیش از روز MRI بررسی شود |
| بارداری و شیردهی | بارداری قطعی یا احتمالی و شیردهی را بگویید | تصمیم درباره زمان MRI و استفاده از ماده حاجب به آن بستگی دارد |
| MRI با تزریق | درباره ناشتایی، آزمایش کراتینین و سابقه حساسیت از مرکز سوال کنید | بیماری کلیوی و واکنش قبلی به ماده حاجب پیش از تزریق بررسی می شوند |
| ترس از فضای بسته | پیش از روز MRI به پزشک و مرکز بگویید | ممکن است آرام بخش، تغییر وضعیت ورود به دستگاه یا هماهنگی دیگری لازم شود |
| مدارک | نسخه پزشک، کارت ملی، دفترچه بیمه، جواب تصویربرداری های قبلی و کارت وسیله کاشتنی را همراه داشته باشید | رادیولوژیست تصاویر جدید را با قبلی مقایسه می کند |
| زمان رسیدن | زودتر از ساعت نوبت برسید | پذیرش، پر کردن فرم ایمنی و تعویض لباس زمان می برد |
آیا آمادگی برای همه MRI ها یکسان است؟
خیر. یک دستورالعمل ثابت برای همه MRI ها وجود ندارد. RadiologyInfo، وب سایت مشترک کالج رادیولوژی آمریکا و انجمن رادیولوژی آمریکای شمالی، هم تاکید می کند که دستورالعمل آن فقط توصیفی کلی است و آمادگی بسته به نوع آزمون و سیاست مرکز فرق می کند. بروشور بیمارستان های NHS انگلستان هم می گوید برای بیشتر اسکن ها نیازی به کار خاصی نیست.
چهار عامل تعیین می کند آمادگی شما ساده است یا دقیق تر:
| عامل | آمادگی ساده تر | آمادگی دقیق تر |
|---|---|---|
| ناحیه بدن | مغز، گردن، ستون فقرات، زانو، شانه | شکم، کبد و مجاری صفراوی، روده، پروستات، لگن و رحم، قلب |
| ماده حاجب | بدون تزریق | با تزریق گادولینیوم یا ماده حاجب خوراکی |
| آرام بخش یا بیهوشی | بیمار بدون دارو بی حرکت می ماند | کودکان خردسال، کلاستروفوبیای شدید، درد یا بی قراری |
| شرایط بیمار | بدون وسیله کاشتنی، بدون بیماری کلیوی، غیرباردار | ضربان ساز، پمپ انسولین، بیماری کلیوی، بارداری، شیردهی |
هر چه ستون آخر جدول بیشتر به وضعیت شما نزدیک باشد، احتمال اینکه مرکز دستورالعمل اختصاصی بدهد بیشتر است. اگر چنین دستورالعملی دریافت نکرده اید و یکی از این موارد درباره شما صدق می کند، پیش از روز نوبت با مرکز تماس بگیرید.
اگر هنوز با خود روش آشنا نیستید، مقاله ام آر آی چیست؟ عوارض و مزایا توضیح می دهد این دستگاه با میدان مغناطیسی و امواج رادیویی چگونه تصویر می سازد و چرا برخلاف رادیوگرافی و سی تی اسکن اشعه یونیزان ندارد.
آیا قبل از MRI باید ناشتا باشیم؟
برای MRI مغز، گردن، ستون فقرات و مفاصل معمولا نیازی به ناشتایی نیست. ناشتایی زمانی خواسته می شود که ناحیه مورد بررسی دستگاه گوارش یا اندام های اطراف آن باشد، تصویربرداری با آرام بخش یا بیهوشی انجام شود، یا مرکز برای MRI با تزریق پروتکل ناشتایی داشته باشد.
دلیل ناشتایی در هر حالت فرق می کند و دانستن آن کمک می کند دستور مرکز را درست اجرا کنید:
- در MRI شکم و لگن، معده پر و حرکات روده می تواند تصویر را تار کند. معده خالی و روده آرام تر، تصویر واضح تری از کبد، پانکراس، کیسه صفرا و اندام های لگن می دهد.
- در MRCP (تصویربرداری از مجاری صفراوی و پانکراس)، ناشتایی کمک می کند کیسه صفرا پر بماند و ترشحات معده و روده روی تصویر مجاری کمتر بیفتد.
- در MRI با آرام بخش یا بیهوشی، ناشتایی یک اقدام ایمنی است تا محتویات معده هنگام کاهش هوشیاری وارد مجاری تنفسی نشود. این ناشتایی را تیم بیهوشی تعیین می کند و معمولا سخت گیرانه تر است.
چند ساعت قبل از MRI نباید غذا خورد؟
عدد ثابتی وجود ندارد و همین تفاوت دلیل سردرگمی بسیاری از بیماران است. برای نمونه، مرکز MRI بیمارستان های Brown Health برای MRI شکم، لگن و انتروگرافی چهار ساعت ناشتایی می خواهد، در حالی که مرکز تصویربرداری Stony Brook برای MRI شکم و لگن دو ساعت پرهیز از غذا را کافی می داند. هر دو مرکز معتبرند و تفاوت به پروتکل تصویربرداری و دستگاه آن ها برمی گردد. پس عدد درست برای شما همان عددی است که مرکز محل نوبت شما اعلام می کند.
| نوع MRI | ناشتایی معمول | نکته |
|---|---|---|
| مغز، گردن، ستون فقرات، شانه، زانو و سایر مفاصل بدون تزریق | معمولا لازم نیست | غذای سنگین نخورید تا هنگام دراز کشیدن احساس سنگینی نکنید |
| همان نواحی با تزریق | در بیشتر مراکز لازم نیست یا کوتاه است | سیاست مراکز فرق دارد؛ هنگام نوبت گیری بپرسید |
| شکم، کبد، پانکراس، MRCP | معمولا چند ساعت ناشتایی خواسته می شود | آب کم معمولا مجاز است، مگر اینکه گفته شود حتی آب ننوشید |
| لگن، رحم، پروستات | در بسیاری از مراکز چند ساعت ناشتایی | برخی مراکز دستور مثانه نیمه پر یا رژیم کم فیبر هم می دهند |
| انتروگرافی (روده) | ناشتایی به همراه نوشیدن ماده حاجب خوراکی در مرکز | زودتر از معمول به مرکز بروید چون نوشیدن محلول زمان می برد |
| MRI قلب | گاهی لازم است، به ویژه در MRI استرس | در MRI استرس معمولا پرهیز از کافئین هم خواسته می شود |
| هر MRI با آرام بخش یا بیهوشی | الزامی، طبق دستور تیم بیهوشی | معمولا شامل آب و آدامس هم می شود |
قبل از MRI می توان آب خورد؟
در MRI بدون آرام بخش، نوشیدن آب معمولا مجاز است و برخی مراکز حتی در دوره ناشتایی MRI شکم و لگن مقدار کمی آب را اجازه می دهند. Brown Health برای بیمارانی که در دوره ناشتایی باید داروی خوراکی بخورند، مصرف آن با حداقل آب را مجاز می داند. اما در MRI با بیهوشی یا آرام بخش، تیم بیهوشی معمولا زمان مشخصی برای قطع آب هم تعیین می کند و این دستور را نباید با قاعده کلی جابه جا کرد.
یک استثنای دیگر هم وجود دارد: در MRI لگن یا رحم، برخی مراکز از بیمار می خواهند با مثانه نیمه پر یا خالی مراجعه کند. اگر چنین دستوری گرفته اید، مقدار و زمان نوشیدن آب را دقیقا مطابق آن تنظیم کنید.
قبل از MRI چه بخوریم؟
اگر ناشتایی خواسته نشده، یک وعده سبک و معمولی بهترین انتخاب است. هدف این نیست که غذای خاصی کیفیت تصویر را بهتر کند؛ هدف این است که در مدت دراز کشیدن داخل دستگاه احساس سنگینی، سوزش معده یا تهوع نداشته باشید. برای MRI شکم و لگن، پرهیز از غذاهای نفاخ و نوشابه های گازدار در روز قبل منطقی است، چون گاز روده می تواند تصویر را مبهم کند.
فهرست کامل خوراکی های مناسب و نامناسب، کافئین و غذاهای نفاخ را در مقاله قبل از ام آر آی چی بخوریم؟ جداگانه بررسی کرده ایم.
| وضعیت | پیش از MRI | پرهیز کنید |
|---|---|---|
| MRI بدون ناشتایی | وعده سبک، آب، داروهای معمول | غذای خیلی چرب یا حجیم درست قبل از نوبت |
| MRI شکم و لگن | آخرین وعده سبک پیش از شروع ناشتایی | نوشابه گازدار و غذاهای نفاخ، آدامس و آبنبات در دوره ناشتایی |
| MRI قلب استرس | طبق دستور مرکز | قهوه، چای، نوشابه کولا، شکلات و داروهای حاوی کافئین در بازه ای که مرکز می گوید |
| بیمار دیابتی | برنامه غذا و داروی قند را با پزشک هماهنگ کنید | ناشتایی طولانی بدون هماهنگی، چون خطر افت قند دارد |
بیماران دیابتی که باید ناشتا بمانند، بهتر است نوبت صبح زود بگیرند و یک خوراکی قندی برای بعد از MRI همراه داشته باشند. تنظیم دوز انسولین یا داروی قند در روز ناشتایی کار پزشک معالج است، نه بیمار.
قبل از MRI چه لباسی بپوشیم؟
لباس راحت، گشاد و بدون هیچ قطعه فلزی بپوشید و آماده باشید که ممکن است از شما بخواهند آن را با لباس مخصوص مرکز عوض کنید. بسیاری از مراکز حتی برای لباسی که ظاهرا فلز ندارد هم تعویض لباس را الزامی می دانند، چون برخی پارچه های ورزشی و ضدبو الیاف فلزی نازک دارند که دیده نمی شوند ولی در میدان مغناطیسی گرم می شوند.
- مناسب: تی شرت نخی ساده، شلوار کش دار بدون زیپ و دکمه فلزی، جوراب نخی، کفشی که درآوردنش آسان باشد.
- نامناسب: شلوار جین با پرچ و زیپ فلزی، سوتین فنردار، لباس با دکمه یا سگک فلزی، لباس ورزشی ضدبو و ضدباکتری که ممکن است نقره یا مس داشته باشد، لباس های براق با نخ فلزی.
آرایش و مژه مصنوعی
RadiologyInfo توصیه می کند بیمار بدون آرایش مراجعه کند، چون برخی محصولات آرایشی ذرات فلزی دارند. این موضوع به ویژه در MRI سر و صورت اهمیت دارد: سایه چشم و ریمل حاوی فلز می تواند در تصویر نواحی چشم و صورت اثر ایجاد کند و در موارد نادر باعث احساس گرما یا سوزش پوست شود. مژه مصنوعی مغناطیسی و چسب های فلزی آن هم باید پیش از MRI برداشته شوند.
چه وسایلی را نباید وارد اتاق MRI کنیم؟

آهنربای دستگاه MRI همیشه روشن است؛ حتی وقتی تصویربرداری انجام نمی شود. به همین دلیل هر وسیله فلزی که وارد اتاق شود، ممکن است به سمت دستگاه کشیده شود. وسایل الکترونیکی هم ممکن است آسیب ببینند و کارت های مغناطیسی پاک شوند.
| وسیله | وضعیت | توضیح |
|---|---|---|
| طلا، نقره و سایر زیورآلات | کنار گذاشتن | حتی طلای خالص هم به خاطر احتمال آلیاژ، گیره و تداخل با تصویر برداشته می شود |
| پیرسینگ | معمولا کنار گذاشتن | پیرسینگ های دائمی را هم بسیاری از مراکز می خواهند خارج شود؛ اگر امکان ندارد از قبل اطلاع دهید |
| ساعت، موبایل، هدفون، کارت بانکی | کنار گذاشتن | آسیب به وسیله و پاک شدن نوار مغناطیسی کارت |
| سنجاق سر، گیره، کش موی فلزی، کلاه گیس با گیره | کنار گذاشتن | جذب به دستگاه و اثر روی تصویر سر |
| عینک، سمعک، دندان مصنوعی متحرک | کنار گذاشتن پیش از ورود | سمعک در میدان مغناطیسی آسیب می بیند؛ دندان مصنوعی با قطعه فلزی تصویر را مخدوش می کند |
| کمربند، کیف، کلید، سکه | کنار گذاشتن | جذب به دستگاه |
| چسب دارویی پوستی (مثل چسب نیکوتین یا ضددرد) | با هماهنگی پزشک برداشته شود | برخی چسب ها لایه فلزی دارند و ممکن است باعث سوختگی پوست شوند |
| حسگر قند پیوسته و پمپ انسولین | برداشتن طبق دستور سازنده و مرکز | میدان مغناطیسی ممکن است به وسیله آسیب بزند؛ زمان جدا کردن و وصل مجدد را از قبل هماهنگ کنید |
| خال کوبی و تاتوی دائمی چشم و ابرو | ماندنی، اما اطلاع دهید | در موارد نادر جوهرهای حاوی فلز باعث گرما یا سوزش می شوند |
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) از سال 2009 درباره چسب های پوستی حاوی فلز هشدار داده است. اگر چسب دارویی دارید، برداشتن و جایگزینی آن را از قبل با پزشک هماهنگ کنید، به ویژه اگر چسب ضددرد یا هورمونی است و قطع ناگهانی آن اهمیت دارد.
نکته ای که کمتر گفته می شود: تماس پوست با پوست
RadiologyInfo توضیح می دهد پوستی که با پوست ناحیه دیگر بدن یا با بدنه دستگاه تماس دارد، ممکن است هنگام MRI گرم شود و حتی دچار سوختگی شود. به همین دلیل کارشناس MRI معمولا از شما می خواهد دست ها را در هم قلاب نکنید، ران ها را به هم نچسبانید و پاها را روی هم نیندازید، و گاهی بین آن ها پد می گذارد. اگر در طول تصویربرداری احساس گرمای ناگهانی یا سوزش در نقطه ای از بدن داشتید، همان لحظه با زنگ اعلام کمک خبر دهید.
قبل از MRI چه اطلاعاتی را باید به مرکز تصویربرداری بگوییم؟
مهم ترین بخش آمادگی، گفتن اطلاعات درست در زمان درست است. برخی موارد را باید هنگام گرفتن نوبت گفت، نه در روز MRI، چون بررسی آن ها ممکن است به مدارک، استعلام از سازنده وسیله یا آزمایش خون نیاز داشته باشد. در روز MRI هم فرم ایمنی را پر می کنید و کارشناس همان سوال ها را دوباره می پرسد؛ این تکرار عمدی است و بخشی از غربالگری ایمنی است.
| اطلاعات | کی بگوییم | چرا |
|---|---|---|
| ضربان ساز، دفیبریلاتور کاشتنی (ICD)، کاشت حلزون، محرک عصبی، پمپ دارویی | هنگام نوبت گیری | برخی از این وسایل فقط در شرایط خاص اجازه MRI دارند و برخی اصلا ندارند |
| کلیپس آنوریسم مغزی، دریچه مصنوعی قلب، استنت، فیلتر ورید | هنگام نوبت گیری | ایمنی به نوع و مدل وسیله بستگی دارد |
| ترکش، گلوله یا تراشه فلزی در بدن | هنگام نوبت گیری | قطعه فلزی ناشناخته ممکن است حرکت کند یا گرم شود |
| سابقه کار با فلز، تراشکاری، جوشکاری یا آسیب فلزی به چشم | هنگام نوبت گیری | ذره ریز فلز در چشم خطرناک است و گاهی پیش از MRI عکس ساده از چشم خواسته می شود |
| جراحی اخیر و پلاتین، پیچ، پلاک یا مفصل مصنوعی | هنگام نوبت گیری | بیشتر وسایل ارتوپدی مشکلی ایجاد نمی کنند، اما مرکز باید بداند |
| بارداری قطعی یا احتمالی، شیردهی | هنگام نوبت گیری | تصمیم درباره زمان MRI و تزریق |
| بیماری کلیوی، دیالیز، پیوند کلیه یا کبد | پیش از MRI با تزریق | انتخاب و دوز ماده حاجب |
| حساسیت قبلی به ماده حاجب، آسم یا حساسیت شدید دارویی | پیش از MRI با تزریق | پیشگیری از واکنش حساسیتی |
| ترس از فضای بسته | هنگام نوبت گیری | هماهنگی آرام بخش یا روش دیگر |
| ناتوانی در دراز کشیدن طولانی، درد شدید، وزن زیاد | هنگام نوبت گیری | انتخاب زمان، دستگاه و تجهیزات مناسب |
| خال کوبی، چسب دارویی، حسگر قند | روز MRI | جلوگیری از گرم شدن پوست یا آسیب به وسیله |
MRI و ایمپلنت های پزشکی؛ چه چیزهایی مهم است؟

داشتن ایمپلنت به معنای ممنوع بودن MRI نیست. بسیاری از وسایل کاشتنی امروزی برای MRI طراحی یا آزمایش شده اند. اما ایمنی هر وسیله به مدل دقیق آن، قدرت میدان مغناطیسی دستگاه و پروتکل تصویربرداری بستگی دارد و تصمیم نهایی را کارشناس و رادیولوژیست مرکز می گیرند، نه بیمار و نه یک قاعده کلی.
سازندگان وسایل پزشکی و استانداردهای ایمنی MRI، هر وسیله را در یکی از سه گروه قرار می دهند:
| برچسب ایمنی | معنا | برای بیمار یعنی |
|---|---|---|
| MR Safe | وسیله در هر شرایط MRI ایمن است | معمولا فقط اطلاع دادن کافی است |
| MR Conditional | فقط در شرایط مشخص ایمن است، مثلا قدرت میدان معین یا تنظیم خاص دستگاه | مرکز باید مدل دقیق را بداند و شرایط سازنده را رعایت کند؛ گاهی برنامه ریزی یا تنظیم وسیله پیش و پس از MRI لازم است |
| MR Unsafe | در محیط MRI ناایمن است | MRI معمولا انجام نمی شود یا روش تصویربرداری دیگری انتخاب می شود |
به همین دلیل کارت یا مدرک وسیله کاشتنی مهم ترین مدرکی است که بیمار دارای ایمپلنت باید همراه داشته باشد. اگر کارت را ندارید، نام بیمارستان و تاریخ جراحی را یادداشت کنید تا مرکز بتواند مدل وسیله را از پرونده جراحی پیدا کند.
MRI با ضربان ساز
ضربان ساز و دفیبریلاتور کاشتنی جدی ترین گروه از نظر ایمنی MRI هستند. بسیاری از مدل های جدید MR Conditional هستند، اما برای آن ها هم معمولا باید پیش از MRI تنظیم دستگاه تغییر کند و پس از آن به حالت قبل برگردد. این کار هماهنگی با متخصص قلب یا مسئول ضربان ساز را لازم دارد و نمی شود آن را در روز MRI و بدون هماهنگی قبلی انجام داد. اگر ضربان ساز دارید، پیش از هر چیز با پزشک قلب و مرکز MRI درباره امکان انجام آن صحبت کنید.
MRI با پلاتین، پیچ، پلاک و پروتز مفصل
به گفته RadiologyInfo بیشتر وسایل ارتوپدی خطری ایجاد نمی کنند، اما باید به کارشناس اطلاع داده شوند. اثر رایج تر آن ها روی کیفیت تصویر است: فلز در نزدیکی ناحیه مورد بررسی ممکن است بخشی از تصویر را مخدوش کند. اگر MRI از همان ناحیه ای است که پلاتین دارد، مرکز ممکن است پروتکل مخصوص کاهش اثر فلز به کار ببرد.
ترکش و قطعات فلزی ناشناخته
ترکش یا گلوله ای که جنس آن معلوم نیست، از نظر ایمنی با پیچ ارتوپدی فرق دارد. برخی قطعات خاصیت مغناطیسی دارند و اگر نزدیک رگ، عصب یا چشم باشند، حرکت یا گرم شدن آن ها خطرناک است. برای جانبازان و افرادی که سابقه آسیب انفجاری یا گلوله دارند، اطلاع دادن هنگام نوبت گیری ضروری است. مرکز ممکن است پیش از MRI رادیوگرافی ساده بخواهد تا محل و اندازه قطعه مشخص شود.
ایمپلنت دندان، ارتودنسی و پرکردگی
پرکردگی دندان و ایمپلنت دندان معمولا مشکل ایمنی ایجاد نمی کنند. براکت ارتودنسی ثابت و سیم نگهدارنده پشت دندان هم معمولا خطری ندارند، اما در MRI سر، صورت و گردن ممکن است بخشی از تصویر را مخدوش کنند. اگر MRI از سر یا گردن است و ارتودنسی ثابت دارید، از قبل به مرکز بگویید. پلاک ارتودنسی متحرک و دندان مصنوعی متحرک پیش از ورود به اتاق برداشته می شوند.
MRI با تزریق چه آمادگی متفاوتی دارد؟

در MRI با تزریق، در میانه یا انتهای تصویربرداری ماده حاجبی از طریق یک آنژیوکت در رگ دست تزریق می شود تا برخی بافت ها و رگ ها روشن تر دیده شوند. پزشک معمولا برای بررسی توده ها، التهاب، عفونت، بیماری های مغز مثل ام اس و بررسی رگ ها MRI با تزریق درخواست می کند. اینکه MRI شما با تزریق باشد یا نه را پزشک درخواست کننده و رادیولوژیست تعیین می کنند و بیمار نباید خودش آن را تغییر دهد.
ماده حاجب رایج در MRI بر پایه گادولینیوم است و با ماده حاجب یددار سی تی اسکن فرق دارد. طبق RadiologyInfo، گادولینیوم را می توان در بیمارانی که به ماده حاجب یددار حساسیت دارند هم با ایمنی به کار برد و احتمال حساسیت به آن کمتر از ماده حاجب یددار است. با این حال سابقه هر واکنش قبلی به هر ماده حاجبی باید گفته شود.
| موضوع | MRI بدون تزریق | MRI با تزریق |
|---|---|---|
| ناشتایی | معمولا لازم نیست، جز در MRI شکم و لگن | بسته به مرکز؛ برخی مراکز ناشتایی کوتاه می خواهند |
| آزمایش خون | لازم نیست | در بیماران با سابقه بیماری کلیوی، دیابت طولانی، فشار خون بالا یا سن بالا ممکن است آزمایش کراتینین خواسته شود |
| سابقه حساسیت | فقط برای ثبت در پرونده | پیش از تزریق بررسی می شود؛ گاهی پیش دارو تجویز می شود |
| رگ گیری | ندارد | آنژیوکت در رگ دست گذاشته می شود |
| بارداری | با نظر پزشک قابل انجام است | گادولینیوم در بارداری فقط در صورت ضرورت کامل تزریق می شود |
| شیردهی | محدودیتی ندارد | در بیشتر موارد ادامه شیردهی ممکن است؛ بخش شیردهی را ببینید |
| زمان حضور در مرکز | کوتاه تر | کمی طولانی تر به دلیل رگ گیری و پایش پس از تزریق |
| بعد از MRI | فعالیت عادی | فعالیت عادی؛ برخی مراکز نوشیدن مایعات کافی را توصیه می کنند |
کلیه و ماده حاجب
گادولینیوم از راه کلیه دفع می شود. در بیماران با نارسایی شدید کلیه، برخی انواع قدیمی تر این مواد با عارضه نادر اما جدی به نام فیبروز سیستمیک نفروژنیک (NSF) مرتبط دانسته شده اند. آژانس دارویی اروپا این مواد را بر اساس خطر به سه گروه پرخطر، متوسط و کم خطر تقسیم کرده و بررسی عملکرد کلیه با آزمایش را پیش از تزریق، به طور معمول توصیه کرده است. آژانس تنظیم مقررات دارویی انگلستان هم گروه پرخطر را در نارسایی شدید کلیه ممنوع اعلام کرده است.
برای بیمار این یعنی: اگر دیالیز می شوید، بیماری مزمن کلیه دارید یا پیوند کلیه انجام داده اید، این موضوع را هنگام نوبت گیری بگویید و جواب آخرین آزمایش کراتینین خود را همراه بیاورید. مرکز تصمیم می گیرد تزریق انجام شود یا نه و کدام نوع ماده حاجب مناسب تر است.
آیا گادولینیوم در بدن باقی می ماند؟
مقدار بسیار کمی از گادولینیوم ممکن است ماه ها تا سال ها در بافت ها، از جمله مغز، باقی بماند. این یافته در بروشورهای بیمارستانی مثل دانشگاه وندربیلت هم به بیمار گفته می شود. تا امروز شواهدی که نشان دهد این مقدار باقی مانده باعث آسیب می شود به دست نیامده است. نتیجه عملی برای بیمار این است که تزریق فقط وقتی انجام شود که برای تشخیص لازم است؛ تصمیمی که پزشک و رادیولوژیست می گیرند.
احساس هنگام تزریق و عوارض رایج
بیشتر بیماران چیزی جز سرما یا گرمای خفیف در محل تزریق حس نمی کنند. تهوع، سردرد یا طعم فلزی دهان معمولا خفیف و کوتاه است. واکنش های شدید حساسیتی نادرند و به همین دلیل کارکنان مرکز برای مدیریت آن ها آماده اند. اگر پس از تزریق خارش، کهیر، تنگی نفس یا تورم صورت داشتید، فورا به کارشناس اطلاع دهید.
آیا قبل از MRI می توان دارو مصرف کرد؟
بله، در بیشتر موارد داروهای روزانه طبق برنامه معمول مصرف می شوند. مراکزی مانند Henry Ford Health در دستورالعمل MRI با تزریق و بدون تزریق صریحا می گویند بیمار روال روزانه و داروهای خود را مثل همیشه ادامه دهد. حتی در MRI با بیهوشی بزرگسالان، Brown Health ادامه داروهای تجویزی در صبح روز MRI را توصیه می کند.
قاعده اصلی ساده است: هیچ دارویی را به خاطر MRI خودسرانه قطع، کم یا جابه جا نکنید. قطع ناگهانی داروی فشار خون، ضدتشنج، داروی قلب یا داروی اعصاب می تواند خطرناک تر از هر اثری باشد که دارو روی MRI دارد.
| دارو یا وضعیت | توصیه عمومی | با چه کسی هماهنگ کنیم |
|---|---|---|
| داروهای روزانه (فشار خون، تیروئید، قلب، ضدتشنج) | طبق معمول، در صورت ناشتایی با کمی آب | فقط اگر مرکز دستور دیگری داده باشد |
| انسولین و داروهای پایین آورنده قند | در روز ناشتایی دوز ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد | پزشک معالج |
| متفورمین پیش از MRI با تزریق | راهنمای کالج رادیولوژی آمریکا قطع آن را برای دوز معمول گادولینیوم لازم نمی داند؛ توصیه قطع متفورمین بیشتر مربوط به ماده حاجب یددار سی تی اسکن است | اگر مرکز یا پزشک دستور قطع داده، با همان ها هماهنگ کنید |
| رقیق کننده خون (وارفارین و داروهای مشابه) | برای MRI معمولی تغییری لازم نیست | در MR آرتروگرافی که شامل تزریق داخل مفصل است، پزشک یا مرکز باید بداند |
| داروی آرام بخش برای ترس از فضای بسته | فقط با تجویز پزشک و طبق زمان بندی او | پزشک معالج؛ همراه برای بازگشت لازم است |
| چسب دارویی پوستی | پیش از MRI برداشته می شود | پزشک تجویز کننده، برای زمان برداشتن و جایگزینی |
| مکمل ها و داروهای گیاهی | معمولا تغییری لازم نیست | فقط اگر دستور خاصی داده شده باشد |
فهرست کامل داروها را همراه داشته باشید یا عکس جعبه داروها را در موبایل نگه دارید. این فهرست به کارشناس و رادیولوژیست کمک می کند، به ویژه اگر تزریق یا آرام بخش در کار باشد.
MRI در بارداری و شیردهی
MRI بدون تزریق در بارداری ممنوع نیست و در برخی موارد خودش روش انتخابی برای بررسی مادر یا جنین است، چون اشعه یونیزان ندارد. RadiologyInfo می گوید MRI از دهه 1980 استفاده می شود و گزارشی از اثر زیان آور آن بر افراد باردار یا جنین ثبت نشده است. با این حال چون اثرات بلندمدت میدان مغناطیسی قوی بر جنین به طور کامل شناخته نشده، توصیه همین منبع این است که MRI در سه ماه اول فقط زمانی انجام شود که فایده آن آشکارا بر خطر احتمالی بچربد، و گادولینیوم در بارداری فقط در صورت ضرورت کامل تزریق شود.
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری دارید
هنگام نوبت گیری و دوباره در روز MRI بگویید. اگر پریود شما عقب افتاده و مطمئن نیستید، همین احتمال را هم بگویید. پزشک درخواست کننده و رادیولوژیست بررسی می کنند که MRI همین حالا لازم است یا می تواند به بعد از سه ماه اول یا بعد از زایمان موکول شود، و اگر لازم است، بدون تزریق انجام شود یا نه. اگر MRI انجام می شود، دراز کشیدن طولانی به پشت در ماه های آخر ممکن است باعث سرگیجه شود؛ در این صورت به کارشناس بگویید تا وضعیت شما را تغییر دهد.
MRI و شیردهی
MRI بدون تزریق هیچ محدودیتی برای شیردهی ندارد. بحث فقط درباره MRI با تزریق است:
- مقدار گادولینیومی که وارد شیر مادر می شود بسیار کم است و مقدار جذب شده از روده نوزاد از آن هم کمتر است.
- آژانس دارویی اروپا قطع شیردهی به مدت حداقل 24 ساعت را فقط برای گروه پرخطر این مواد لازم می داند و برای گروه های متوسط و کم خطر، تصمیم را به پزشک و مادر واگذار کرده است.
- کالج رادیولوژی آمریکا قطع شیردهی را لازم نمی داند و می گوید اگر مادر نگران است، می تواند برای 12 تا 24 ساعت شیر را بدوشد و دور بریزد.
راه عملی: پیش از رفتن به مرکز به نوزاد شیر بدهید یا شیر بدوشید و ذخیره کنید، و از مرکز بپرسید کدام ماده حاجب استفاده می شود. اگر تصمیم به وقفه گرفتید، شیر این فاصله را بدوشید تا تولید شیر کم نشود.
| وضعیت | MRI بدون تزریق | MRI با تزریق |
|---|---|---|
| سه ماه اول بارداری | فقط اگر فایده آشکارا بیشتر از خطر باشد | معمولا انجام نمی شود، مگر در ضرورت کامل |
| سه ماه دوم و سوم | با نظر پزشک قابل انجام است | فقط در ضرورت کامل |
| احتمال بارداری | اطلاع دهید تا پزشک تصمیم بگیرد | اطلاع دهید؛ ممکن است آزمایش بارداری خواسته شود |
| شیردهی | بدون محدودیت | در بیشتر موارد ادامه شیردهی ممکن است؛ وقفه 12 تا 24 ساعته اختیاری است یا به نوع ماده حاجب بستگی دارد |
اگر از فضای بسته MRI می ترسیم چه کنیم؟
بیشتر دستگاه های MRI تونلی هستند که دو سر آن باز است و بیمار در تمام مدت با کارشناس در ارتباط صوتی است و زنگ اعلام کمک در دست دارد. با این حال احساس تنگی فضا، صدای بلند دستگاه و لزوم بی حرکت ماندن برای برخی افراد آزاردهنده است. ترس از فضای بسته (کلاستروفوبیا) دلیلی برای منصرف شدن از MRI نیست، اما باید پیش از روز MRI گفته شود، نه وقتی روی تخت دستگاه هستید.
| گزینه | چه کاری انجام می دهد | چه زمانی هماهنگ شود |
|---|---|---|
| آشنایی با روند | دانستن مدت، صدای دستگاه و راه ارتباط با کارشناس اضطراب را کم می کند | پیش از MRI، با پرسیدن از مرکز |
| ورود پا جلو | در MRI زانو، لگن و برخی MRI های پایین ستون فقرات، سر ممکن است بیرون از تونل بماند | از کارشناس بپرسید؛ به ناحیه تصویربرداری بستگی دارد |
| چشم بند یا بستن چشم | دیدن دیواره نزدیک تونل حذف می شود | روز MRI |
| موسیقی، گوشی محافظ و تمرین تنفس | صدای دستگاه کمتر آزاردهنده می شود | روز MRI |
| حضور همراه در اتاق | در برخی مراکز پس از غربالگری ایمنی همراه ممکن است کنار بیمار بنشیند | از قبل با مرکز هماهنگ کنید |
| آرام بخش خوراکی | اضطراب را کم می کند | تجویز پزشک؛ همراه برای بازگشت و پرهیز از رانندگی لازم است |
| MRI با آرام بخش وریدی یا بیهوشی | برای ترس شدید یا ناتوانی در بی حرکت ماندن | از قبل، با ناشتایی و دستورالعمل تیم بیهوشی |
پس از آرام بخش یا بیهوشی، خودتان رانندگی نکنید. بروشورهای بیمارستانی مثل دستورالعمل MRI با تزریق Quironsalud همراهی یک بزرگسال و پرهیز از رانندگی پس از آرام بخش را توصیه می کنند.
آمادگی MRI برای کودکان
MRI برای کودک دردناک نیست، اما بی حرکت ماندن در یک فضای پر سر و صدا برای مدت طولانی برای کودک خردسال سخت است. به همین دلیل نوزادان و کودکان کم سن معمولا با آرام بخش یا بیهوشی تصویربرداری می شوند، در حالی که بسیاری از کودکان بزرگ تر با آماده سازی مناسب بدون دارو همکاری می کنند. تصمیم را پزشک و تیم بیهوشی بر اساس سن، ناحیه و مدت تصویربرداری و همکاری کودک می گیرند.
| گروه | روش معمول | آمادگی والدین |
|---|---|---|
| نوزاد | گاهی روش خواب پس از شیر و پیچیدن در پتو؛ در غیر این صورت آرام بخش یا بیهوشی | زمان شیر دادن را طبق دستور مرکز تنظیم کنید |
| کودک نوپا و پیش دبستانی | معمولا آرام بخش یا بیهوشی | ناشتایی دقیق طبق دستور تیم بیهوشی؛ اطلاع از سرماخوردگی |
| کودک دبستانی | بسته به همکاری، با یا بدون آرام بخش | توضیح ساده روند، تمرین بی حرکت ماندن، بردن اسباب بازی بدون فلز |
| نوجوان | معمولا بدون آرام بخش | مثل بزرگسالان؛ توجه به پیرسینگ، لوازم آرایش و ارتودنسی |
چند نکته عملی برای والدین:
- ناشتایی: برای آرام بخش یا بیهوشی، تیم بیهوشی زمان قطع غذا، شیر و مایعات را جداگانه اعلام می کند. برای نمونه، دستورالعمل آرام بخش Quironsalud برای نوزاد شیرخوار حداقل 4 ساعت و برای نوزادی که شیر خشک می خورد حداقل 6 ساعت ناشتایی می خواهد. عدد مرکز خودتان را ملاک قرار دهید.
- بیماری: اگر کودک در روزهای قبل سرماخوردگی، سرفه، تب یا آبریزش بینی داشته، پیش از رفتن به مرکز اطلاع دهید. بسیاری از تیم های بیهوشی در این شرایط بیهوشی را به بعد از بهبود موکول می کنند.
- توضیح برای کودک: با زبان ساده بگویید دستگاه صدای بلندی دارد ولی درد ندارد. RadiologyInfo اشاره می کند برخی مراکز کودک را با دستگاه نمونه و پخش صدای دستگاه آماده می کنند.
- لباس: لباس بدون زیپ و دکمه فلزی بپوشانید و گیره مو، گوشواره و اسباب بازی فلزی را در خانه بگذارید.
- پس از بیهوشی: کودک تا هوشیاری کامل زیر نظر می ماند. غذا خوردن را طبق دستور تیم بیهوشی و با مایعات سبک شروع کنید.
مرکز تصویربرداری پارسه خدمات ام آر آی با بیهوشی را هم ارائه می کند؛ برای هماهنگی ناشتایی، ساعت حضور و همراه، پیش از نوبت از طریق صفحه تماس با ما با مرکز در ارتباط باشید.
آمادگی MRI بر اساس ناحیه بدن
تفاوت اصلی آمادگی ها از اینجا می آید: هر چه ناحیه مورد بررسی به دستگاه گوارش نزدیک تر باشد یا تصویربرداری به همکاری بیمار در نفس گیری و بی حرکتی بیشتر نیاز داشته باشد، دستورالعمل دقیق تر می شود. جدول زیر تصویری کلی می دهد و جزئیات هر گروه پس از آن آمده است. اعداد و زمان ها نمونه هایی از پروتکل مراکز معتبر هستند، نه قاعده ای برای همه مراکز.
| ناحیه | ناشتایی | آمادگی خاص | مدت تقریبی |
|---|---|---|---|
| مغز و هیپوفیز | معمولا لازم نیست | بدون آرایش و محصولات حالت دهنده مو؛ سنجاق و کش فلزی ممنوع | کوتاه تا متوسط؛ با تزریق طولانی تر |
| گردن و ستون فقرات | معمولا لازم نیست | اگر درد شدید دارید، مسکن معمول را طبق برنامه بخورید تا بی حرکت ماندن ممکن باشد | متوسط؛ هر بخش ستون جداگانه تصویربرداری می شود |
| شانه، زانو و سایر مفاصل | لازم نیست | در MR آرتروگرافی تزریق داخل مفصل انجام می شود و زودتر باید رسید | کوتاه تا متوسط |
| شکم، کبد، پانکراس، MRCP | معمولا چند ساعت | پرهیز از غذای نفاخ؛ آماده نگه داشتن نفس طبق دستور کارشناس | متوسط تا طولانی |
| لگن و رحم | در بسیاری از مراکز چند ساعت | گاهی مثانه نیمه پر یا خالی؛ اطلاع از IUD | متوسط |
| پروستات | معمولا 4 ساعت در مراکز نمونه | برخی مراکز رژیم کم فیبر، تنقیه و پرهیز از انزال در روزهای قبل می خواهند | متوسط |
| روده (انتروگرافی) | بله | نوشیدن ماده حاجب خوراکی در مرکز؛ حدود یک ساعت زودتر رسیدن | طولانی تر |
| قلب | گاهی، به ویژه در MRI استرس | پرهیز از کافئین پیش از MRI استرس؛ نگه داشتن نفس های مکرر | طولانی تر |
MRI مغز
برای MRI مغز معمولا نیازی به ناشتایی نیست. مهم ترین آمادگی، تمیز آمدن سر و صورت است: بدون آرایش چشم، بدون اسپری و ژل مو، بدون سنجاق و گیره. ارتودنسی ثابت را از قبل بگویید چون ممکن است بخشی از تصویر را مخدوش کند. اگر MRI با تزریق است، رگ گیری پیش از ورود به دستگاه انجام می شود.
MRI ستون فقرات
MRI گردن، پشت و کمر آمادگی غذایی ندارد. مشکل رایج تر در این بیماران درد است: کسی که به دلیل دیسک یا تنگی کانال نخاعی نمی تواند مدت طولانی به پشت دراز بکشد، ممکن است وسط تصویربرداری حرکت کند و تصویر خراب شود. اگر درد شدید دارید، داروی مسکن تجویز شده خود را طبق برنامه معمول مصرف کنید و موضوع را به کارشناس بگویید تا با بالشتک وضعیت شما را راحت تر کند. سابقه جراحی ستون فقرات و پیچ و میله را هم اطلاع دهید.
MRI شانه و زانو
MRI معمولی مفاصل ساده ترین نوع از نظر آمادگی است. اگر در دستگاه پا جلو وارد می شوید، سر شما ممکن است بیرون از تونل یا نزدیک دهانه آن بماند که برای افراد مضطرب کمک بزرگی است. استثنا MR آرتروگرافی است: در این روش ابتدا ماده حاجب داخل مفصل تزریق می شود و سپس MRI انجام می شود. Brown Health برای MR آرتروگرافی حضور یک ساعت زودتر را می خواهد. چون در این روش سوزن وارد مفصل می شود، مصرف داروهای رقیق کننده خون را از قبل به مرکز بگویید.
MRI لگن و رحم
بسیاری از مراکز برای MRI لگن چند ساعت ناشتایی می خواهند تا حرکات روده کمتر شود و گاهی در شروع تصویربرداری دارویی برای کاهش حرکت روده تزریق می کنند. برخی پروتکل ها مثانه نیمه پر و برخی مثانه خالی می خواهند؛ این را از مرکز بپرسید. اگر IUD دارید، آن را اطلاع دهید. بیشتر IUD ها مانعی برای MRI ایجاد نمی کنند، اما مرکز باید نوع آن را بداند.
MRI شکم، کبد و مجاری صفراوی
MRI شکم و MRCP معمولا با چند ساعت ناشتایی انجام می شوند. در این تصویربرداری ها چند بار از شما خواسته می شود نفس خود را برای چند ثانیه نگه دارید. تمرین نگه داشتن نفس پس از بازدم معمولی، پیش از روز MRI، کیفیت تصویر را بهتر می کند. اگر بیماری ریوی دارید و نمی توانید نفس را نگه دارید، به کارشناس بگویید؛ پروتکل های جایگزینی برای این بیماران وجود دارد.
MRI پروستات
آمادگی MRI پروستات در مراکز مختلف بیشترین تفاوت را دارد. برای نمونه، Henry Ford Health چهار ساعت ناشتایی، تنقیه سالین چند ساعت پیش از MRI و پرهیز از انزال در سه روز قبل را می خواهد و Brown Health رژیم کم فیبر در سه روز قبل را اضافه می کند. هدف این آمادگی ها کم کردن گاز و مدفوع در رکتوم مجاور پروستات است. اگر مرکز شما دستورالعملی نداده، بپرسید.
MRI روده (انتروگرافی)
در انتروگرافی بیمار در مرکز مقدار زیادی ماده حاجب خوراکی را در مدت تعیین شده می نوشد تا روده باریک باز و پر شود. به همین دلیل ناشتایی لازم است و باید زودتر از ساعت نوبت به مرکز رسید. پس از MRI ممکن است دفع شل یا اسهال موقت داشته باشید.
MRI قلب
در MRI قلب الکترودهای نوار قلب روی سینه وصل می شود و بیمار بارها نفس خود را نگه می دارد. در MRI استرس قلب که در آن دارویی برای شبیه سازی فعالیت تزریق می شود، معمولا ناشتایی و پرهیز از کافئین در بازه ای که مرکز اعلام می کند لازم است، چون کافئین اثر دارو را خنثی می کند. Brown Health برای MRI استرس قلب چهار ساعت ناشتایی می خواهد. دستورالعمل اختصاصی ام آر آی قلب را هنگام نوبت گیری از مرکز بپرسید.

روز انجام MRI چه چیزهایی همراه داشته باشیم؟
آنچه همراه می برید دو کار انجام می دهد: پذیرش را سریع تر می کند و به رادیولوژیست اطلاعات بیشتری برای گزارش می دهد. وسایل قیمتی را تا جای ممکن در خانه بگذارید.
| همراه داشته باشید | دلیل |
|---|---|
| نسخه یا برگه درخواست پزشک | نوع MRI، ناحیه و با تزریق یا بدون تزریق بودن روی آن مشخص است |
| کارت ملی و دفترچه یا کارت بیمه | پذیرش و استفاده از پوشش بیمه |
| جواب و فیلم یا CD تصویربرداری های قبلی همان ناحیه | رادیولوژیست تغییرات را با تصاویر قبلی مقایسه می کند |
| کارت یا مدارک وسیله کاشتنی | بررسی مدل و شرایط ایمن MRI |
| جواب آخرین آزمایش کراتینین، اگر خواسته شده | تصمیم درباره تزریق ماده حاجب |
| فهرست داروها و سابقه حساسیت | برای تزریق و آرام بخش |
| همراه بزرگسال | اگر آرام بخش یا بیهوشی دریافت می کنید، یا بیمار کودک است |
| خوراکی سبک برای بعد از MRI | برای بیمارانی که ناشتا بوده اند، به ویژه بیماران دیابتی |
قبل از ورود به اتاق MRI چه مراحلی انجام می شود؟
دانستن ترتیب کارها اضطراب را کم می کند و کمک می کند زمان رسیدن را درست تنظیم کنید:
- پذیرش و تحویل مدارک.
- پر کردن فرم غربالگری ایمنی: سوال درباره جراحی ها، وسایل کاشتنی، قطعات فلزی، بارداری، حساسیت ها و بیماری کلیوی. حتی اگر هنگام نوبت گیری این موارد را گفته اید، با دقت پاسخ دهید.
- تعویض لباس و گذاشتن وسایل فلزی و الکترونیکی در کمد.
- گفت وگوی کوتاه با کارشناس MRI و پرسیدن سوال های باقی مانده.
- در MRI با تزریق، گذاشتن آنژیوکت در رگ دست.
- ورود به اتاق، دراز کشیدن روی تخت، گرفتن گوشی یا محافظ گوش و قرار دادن پوشش مخصوص (کویل) روی ناحیه مورد بررسی.
- تحویل زنگ اعلام کمک و شروع تصویربرداری. در طول کار صدای ضربه و وزوز بلند می شنوید که طبیعی است.
MRI چقدر طول می کشد؟
مدت تصویربرداری به ناحیه، تعداد سکانس ها و تزریق بستگی دارد. منابع بیمارستانی بازه ای حدود 20 تا 90 دقیقه را برای بیشتر MRI ها ذکر می کنند. زمان حضور در مرکز به خاطر پذیرش، فرم ایمنی، تعویض لباس و در صورت نیاز رگ گیری یا نوشیدن ماده حاجب، از خود تصویربرداری طولانی تر است. در MRI با بیهوشی، انتظار برای آماده سازی و بیدار شدن هم به آن اضافه می شود.
چک لیست نهایی بیمار
این چک لیست را شب قبل و صبح روز MRI مرور کنید.
قبل از حرکت به سمت مرکز
- ☐نوع MRI، ناحیه تصویربرداری و با تزریق یا بدون تزریق بودن را از روی نسخه بررسی کرده ام.
- ☐دستورالعمل اختصاصی مرکز را خوانده ام یا از مرکز پرسیده ام.
- ☐می دانم باید ناشتا باشم یا نه، و اگر بله، از چه ساعتی و آیا آب هم ممنوع است.
- ☐داروهای روزانه را طبق معمول مصرف کرده ام و هیچ دارویی را بدون دستور پزشک تغییر نداده ام.
- ☐بارداری قطعی یا احتمالی و شیردهی را اطلاع داده ام.
- ☐ضربان ساز، ایمپلنت، پلاتین، ترکش یا هر وسیله کاشتنی را هنگام نوبت گیری گفته ام و کارت آن را برداشته ام.
- ☐ترس از فضای بسته را از قبل گفته ام و اگر آرام بخش تجویز شده، همراه دارم.
- ☐نسخه، کارت ملی، مدارک بیمه و تصویربرداری های قبلی را آماده کرده ام.
- ☐لباس بدون فلز پوشیده ام، آرایش نکرده ام و زیورآلات را در خانه گذاشته ام.
هنگام مراجعه
- ☐وسایل فلزی و الکترونیکی را در کمد گذاشته ام.
- ☐فرم ایمنی را با دقت پر کرده ام و هر وسیله پزشکی یا کاشتنی را دوباره به کارشناس گفته ام.
- ☐چسب دارویی یا حسگر قند را طبق هماهنگی قبلی برداشته ام.
- ☐دست ها و پاها را روی هم نینداخته ام و می دانم زنگ اعلام کمک کجاست.
چه زمانی باید قبل از MRI با مرکز تماس بگیریم؟
در این موقعیت ها پیش از روز نوبت با مرکز تماس بگیرید، نه در صف پذیرش:
- هیچ دستورالعملی درباره ناشتایی دریافت نکرده اید و MRI شما شکم، لگن، پروستات، روده یا قلب است.
- MRI شما با تزریق است و بیماری کلیوی، دیالیز یا سابقه واکنش به ماده حاجب دارید.
- ضربان ساز، دفیبریلاتور، کاشت حلزون، محرک عصبی، پمپ دارویی یا قطعه فلزی ناشناخته در بدن دارید.
- باردار هستید یا احتمال بارداری دارید.
- ترس شدید از فضای بسته دارید یا نمی توانید مدت طولانی دراز بکشید.
- بیمار کودک است یا MRI با بیهوشی انجام می شود و بیمار سرماخوردگی یا تب دارد.
- بیمار دیابتی هستید و باید ناشتا بمانید.
اشتباهات رایج در آماده شدن برای MRI
| اشتباه | نتیجه احتمالی | کار درست |
|---|---|---|
| ناشتا ماندن طولانی برای MRI زانو یا مغز «برای احتیاط» | ضعف، افت قند، سرگیجه هنگام دراز کشیدن | فقط طبق دستور مرکز ناشتا بمانید |
| غذا خوردن پیش از MRI شکم یا MRI با بیهوشی | تکرار تصویربرداری یا لغو بیهوشی | زمان ناشتایی را از مرکز بپرسید و دقیق رعایت کنید |
| قطع خودسرانه داروی فشار خون، قلب یا ضدتشنج | خطر برای سلامت بیمار | داروها را طبق معمول بخورید، مگر به دستور پزشک |
| گفتن ضربان ساز یا ترکش فقط در روز MRI | لغو نوبت و نیاز به بررسی مجدد | هنگام نوبت گیری اطلاع دهید |
| نیاوردن تصویربرداری های قبلی | گزارش بدون مقایسه با وضعیت قبلی | جواب و CD قبلی همان ناحیه را بیاورید |
| پوشیدن لباس ورزشی ضدبو یا لباس با زیپ فلزی | نیاز به تعویض لباس و احتمال گرم شدن پوست | لباس نخی ساده بپوشید |
| آرایش کامل برای MRI سر | اثر روی تصویر و احتمال سوزش پوست | بدون آرایش مراجعه کنید |
| پنهان کردن احتمال بارداری | تصمیم گیری بدون اطلاع کامل | حتی احتمال را هم بگویید |
| رانندگی پس از آرام بخش | خطر تصادف | با همراه بیایید و برگردید |
| اعلام نکردن ترس از فضای بسته تا لحظه ورود به دستگاه | توقف تصویربرداری و نیاز به نوبت جدید | از قبل بگویید تا راه حل آماده باشد |
دریافت دستورالعمل و نوبت MRI
برای اطلاع از آمادگی اختصاصی MRI خود، از جمله ناشتایی، آزمایش کراتینین، ام آر آی با بیهوشی و هماهنگی بیماران دارای ایمپلنت، پیش از روز نوبت با مرکز تصویربرداری پزشکی پارسه در تهران، خیابان شهید بهشتی، خیابان مفتح شمالی تماس بگیرید.
سوالات متداول آمادگی قبل از MRI
آیا قبل از MRI باید ناشتا باشیم؟
برای بیشتر MRI ها، مثل مغز، ستون فقرات و مفاصل، نه. ناشتایی معمولا برای MRI شکم، لگن، پروستات، روده و برخی MRI های قلب، و همیشه برای MRI با آرام بخش یا بیهوشی خواسته می شود. دستور مرکز محل نوبت ملاک است.
چند ساعت قبل از MRI نباید غذا خورد؟
عدد ثابتی وجود ندارد. مراکز معتبر برای MRI شکم و لگن از دو تا چهار ساعت ناشتایی می خواهند و تیم بیهوشی برای MRI با بیهوشی زمان جداگانه ای تعیین می کند.
قبل از MRI می توان آب خورد؟
در MRI بدون آرام بخش معمولا بله، حتی در بسیاری از دوره های ناشتایی به مقدار کم. در MRI با آرام بخش یا بیهوشی، زمان قطع آب را تیم بیهوشی اعلام می کند.
آیا قبل از MRI می توان دارو مصرف کرد؟
بله، داروهای روزانه معمولا طبق برنامه مصرف می شوند. هیچ دارویی را بدون دستور پزشک قطع نکنید. بیماران دیابتی که باید ناشتا بمانند، دوز داروی قند را با پزشک خود تنظیم کنند.
قبل از MRI چه لباسی بپوشیم؟
لباس نخی ساده و راحت، بدون زیپ، دکمه، فنر یا نخ فلزی. لباس ورزشی ضدبو نپوشید. بسیاری از مراکز در هر حال لباس مخصوص خود را به بیمار می دهند.
آیا MRI با طلا و زیورآلات انجام می شود؟
خیر. همه زیورآلات، از جمله طلا، پیش از ورود به اتاق برداشته می شوند. پیرسینگ دائمی را هم اگر نمی توانید خارج کنید، از قبل اطلاع دهید.
آیا داشتن ایمپلنت یا پلاتین مانع MRI است؟
نه لزوما. بیشتر وسایل ارتوپدی و ایمپلنت دندان مشکل ایمنی ندارند. ضربان ساز، کاشت حلزون، محرک عصبی، پمپ دارویی، کلیپس آنوریسم و ترکش باید هنگام نوبت گیری گفته شوند تا مرکز بر اساس مدل دقیق وسیله تصمیم بگیرد.
آیا MRI در بارداری انجام می شود؟
بله، با نظر پزشک. MRI اشعه یونیزان ندارد، اما در سه ماه اول فقط وقتی انجام می شود که فایده آن آشکارا بیشتر از خطر احتمالی باشد، و ماده حاجب گادولینیوم فقط در ضرورت کامل تزریق می شود.
آیا در دوران شیردهی می توان MRI انجام داد؟
بله. MRI بدون تزریق محدودیتی ندارد. پس از MRI با تزریق هم در بیشتر موارد شیردهی می تواند ادامه یابد؛ وقفه 12 تا 24 ساعته اختیاری است، مگر اینکه نوع ماده حاجب آن را لازم کند.
MRI با تزریق چه آمادگی دارد؟
سابقه بیماری کلیوی، دیالیز و واکنش قبلی به ماده حاجب را هنگام نوبت گیری بگویید، اگر آزمایش کراتینین خواسته شد آن را انجام دهید و درباره ناشتایی از مرکز بپرسید.
اگر از فضای بسته می ترسم چه کار کنم؟
پیش از روز MRI به پزشک و مرکز بگویید. ورود پا جلو، چشم بند، موسیقی، آرام بخش خوراکی تجویزی یا در موارد شدید MRI با آرام بخش وریدی یا بیهوشی گزینه های ممکن هستند.
MRI کودک چگونه انجام می شود؟
کودکان بزرگ تر اغلب با آماده سازی و بدون دارو همکاری می کنند. نوزادان و کودکان خردسال معمولا با آرام بخش یا بیهوشی و پس از ناشتایی دقیق طبق دستور تیم بیهوشی تصویربرداری می شوند.
قبل از MRI چه مدارکی همراه داشته باشیم؟
نسخه پزشک، کارت ملی، مدارک بیمه، جواب و CD تصویربرداری های قبلی، کارت وسیله کاشتنی و در صورت درخواست، جواب آزمایش کراتینین.
آیا دستورالعمل آمادگی برای همه MRI ها یکسان است؟
خیر. ناحیه بدن، استفاده از ماده حاجب، آرام بخش یا بیهوشی و شرایط بیمار آمادگی را تغییر می دهند و مراکز مختلف هم پروتکل های متفاوتی دارند.
بازبینی تخصصی: نام و تخصص پزشک رادیولوژیست بازبین و تاریخ بازبینی در این بخش درج شود. این مطلب با هدف آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین دستور پزشک معالج یا دستورالعمل اختصاصی مرکز تصویربرداری نیست.